Igoa Eleni ma le faʻauiga
Na, faʻaalia soo-MAH-kee
I le maketi
O le Sumac e masani ona faatau atu e pei o se palapala palapala, atonu e taua o le "pulupulu sumac culinary," ma e mafai foi ona maua i totonu o le pepa. E mafai ona mauaina i le gagana Gagana Eleni ma Middle Eastern.
Uiga Faaletino
O Sumac o se vao e tupu tele i vao i le Metitirani, ma o lenei sumac e le oona pe oona. O lenei vailaau e le oona e tupu foi i isi eria i le salafa o le lalolagi ma e mafai ona avea ma faʻaopoopoga lanu i le faʻaleleia o fanua.
O le sumac eleele o se lanu mumu lanu mumu. I le avea ai ma se mea mamago, o le sumac eleele o loʻo i ai se fuamoa oona pe a faʻaaogaina. O loʻo i ai se tart, o le tofo o lemoni.
Faʻaaoga Sumac
O le faʻaaogaina o sumac na oʻo mai i Eleni mai Sasaʻe Tutotonu lea e sili atu ona faʻaaogaina. I le kuka a Eleni, o le sumac e faʻaaogaina e avea o se meaʻai mo meaʻai ua gaosia, ma o se mea e sili ona taua i luga o meaʻai, i solo, ma pita wraps. E faʻaaogaina foi i araisa ma fualaau faisua. Taumafai e faʻapipiʻi se lalaga i le pito i luga o mea malie mo se togafitiga fou.
Suiga
E leai se mea lelei e suitulaga i le suamalie o le lemoni o le sumac, ae na o le lanu, e mafai ona faʻaaoga paprika.
Amataga, Talafaasolopito, ma Tala Faasolopito
O le igoa sumac e mafua mai i le faa-Aramaic "summaq" o lona uiga o le "lanu uliuli." O le ituaiga sumac "Rhus coriaria" ua faatauina atu o se mea manogi mo le kukaina, ma ua faʻaaogaina i le kuka mo le manogi.
I le 2,000 tausaga ua mavae, na tusia ai e le fomai Eleni o Pedanius Dioscorides (c.40-90 AD) i lana volumaous "De Materia Medica" ("On Medical Matters") e uiga i mea ola maloloina o le sumac - aemaise lava o se diuretic ma le taufaasese pe a sa "fufuluina i ni auala" ma fefiloi ma aano o manufasi.
O Dioscorides sa auauna atu i le autau a Roma Roma o Nero e avea ma fomaʻi, fomai tipitipi, ma fugalaau.
O se tasi o aga masani a Roma anamua o loo faaauau pea i aso nei i nisi o kuka: o sualaau sumac ua kuka i totonu o le vai, tafe, ma paʻu e aveese o latou suauu taua. Ona faʻafefiloi lea o le suāuu i le olive poʻo le vinika, e faʻatatau i le ituaiga o meaʻai e faia.
O le sumac oil poo le sumac vinegar e faʻaaogaina tutusa ma le vailaau oona ma le suauʻu olive.
Amerika Initia i Matu (Indians) na faʻaaogaina ituaiga o meaola e lua - Rhus glabra ma Rhis aromatica - ia saunia se mea e tutusa lelei ma le pia.