O le a le Garlic Wild?

E leai se mea e sili atu ona leaga nai lo le taʻalo masani, fafie fafie e faʻaopoopoina ai meaʻai

I le taimi o le savaliga i le togavao-masalo i se vaitafe po o se vaitafe-mai le vaeluaga o le taumalulu i le tautotogo o le tautotogo lea e susunuina ai le eleele, o le ae maua ai le galala vao, lea e lauiloa foi o le ramson. A oʻo i se aso malulu, i le mea o le a mafanafana ai le la i le la, o le ai ai se manogi o le kalaka, ina ia mafai ona e manogo ae e te leʻi vaai i ai. Tau lava o le tilotilo ifo ma faʻataʻamilo ia oe ma o le a le faigata ona vaʻai lau lanu lanu aina, lanu lanumeamata.

O le kariki vao o se pulu, laau toto e ola tele i vao vao, ma e masani lava ona maua i marshlands (vanu) poʻo lata ane i alavai vai i Peretania ma Europa atoa. E lauiloa foi o Allium Ursinum, o le kalama uila, o le silotilo a le tiapolo, o aniani o le gypsy, ma le maasiasi Jenny.

Le Vaʻaia ma le Paʻu o Atala Mata

O le anisi vao e faia i luga o le pulou, laʻau, lau, ma le paʻepaʻe, fugalaau e pei o fetu. E pei ona taʻu mai e le igoa, o le kalama vao ei ai se uiga ese o le keleti, e ui lava e le mamafa pe oona e pei o ni kalakeke. Filifili se lau laau ma faapipii lemu, ona ave lea o se selu-o le a sosogi, na e mateina ai, lauulu. Afai o loʻo e faʻatautaia le laulaʻau vao, ia manatua e pei lava o le Lily of the valleys, o mea inu ia, ae tasi le lau o laulaau o le a iloa ai po o le a le mea e leai se avanoa e te faʻafefiloi ai!

Faʻatau Faʻasalalau Manu

O vaega uma o le laau-pulu, laulaau, ma fugalaau-e aoga.

O laulaʻau e mafai ona 'aina faʻatasi pe kuka, ma latou faia se faʻaopoopoga aoga i meaʻai e pei o le kulimi poo le kisi. E mafai foi ona faʻaaogaina i se pesto i le mea o le basil poʻo isi laʻau poʻo se sauuga mo se faʻaaliga o le kalama. Atonu e te manao e faʻapipiʻi lelati vao vao i paluga pateta ma tautua ma le tamaʻi mamoe po o isi meaʻai.

E suamalie foi i totonu o se salati, e maua ai se mea manaia, e leʻi faamoemoeina. E masani lava, e mafai ona faʻaogaina le kela vao i se auala talitutusa i clove o le kalone ae ia manatua pea o le a le faʻaitiitia le faʻamaonia. (Afai e te manao i se mea e sili atu ona malosi, faaopoopo i le faaiuga o le kukaina o taimi-kuka e kuka ai le tofo.)

O le taimi lava e amata ai ona leiloa lau laʻau, o le a aliali mai fugalaau-o nei mea e mafai ona taumafa. E mafai ona e faʻaaogaina fugalaau e fai ma teuga pe faaopoopo i se salati. Ia mautinoa ua e faʻamamaina maeʻaeʻa e aveese ai iniseti na ono faia o latou fale i totonu o le fugalaau.

Faʻasaoina Manuʻa Manu

E tusa lava pe ua e tosoina le laulaau vao i le taimi o se savaliga i le togavao, seleseleina mai lau togalaau, pe aumai i latou mai le maketi o faifaatoaga, e taua lou teu lelei o le tafe vao e aloese mai ai. O le auala aupito sili e teu ai le vao vao fou o le tuʻu lea i totonu o se ipu vai-pulu-pito i lalo-ma teuina i totonu o le pusaaisa lea o le a tumau mo le itiiti ifo ma le vaiaso.

Lelei Laau E Lelei mo Oe

Ua leva ona faaaoga le kalama faiva mo togafitiga faafomaʻi i le lalolagi atoa, ua iloa ona o le tele o ona uiga "tetee", e aofia ai le antifungal, anti-inflammatory, antiseptic, antimicrobial, ma le antioxidant.

O le kalama vao e le gata o se antibiotic ma antibacterial, e fesoasoani i le gaogaina, ma e lauiloa mo le fesoasoani i le faʻaitiitia o le toto (e pei o garlic uma ae o le kalama vao e sili ona aoga) e pei o se vasodilator.