O le a le mea e selesele ai? I le gagana Saina, o le tagata e toʻalua o le kulupu lau e taʻua o le "tsa sui" i Mandarin poo le Cantonese "shap sui," o lona uiga o "mea niniʻi vaeluaina" poʻo "faʻafefe ma muta." I le avea ai o se taimi o le taumafataga, faʻafeiloaʻi le sui e faatatau i se ituaiga suʻu na faia mai le tele o mea eseese e fefiloi faatasi. O Shap sui atonu na muamua sau i le Iunaite Setete ma galu o tagata malaga mai Saina na tosina i fanua o Kalefonia.
O le tele lava na sau mai le talafatai o Saina i le itu i Saute o le Pearl River Delta aemaise lava le taulaga o Toishan. I le vaitau o le 1870, na tuleia le Saina mai Amerika i Sisifo e ala i faiga sauā, ma malaga atu i aai e pei o Philadelphia, Boston, ma Niu Ioka. O iina na matauina muamua ai e Amerika se ipu e taua o le "chow-chop-suey."
O uluai falemaʻi Saina a Niu Ioka sa i ai le manatu o se vaega o tusiata ma tusitala e igoa ia Bohemia. I le vaitau o le 1880, o nisi na latou o mai i Mott Street e 'ai:
"O le kuka le kuka o le uluai ipu lea na matou osofaʻia. O se tootoo o le nifo, e aofia ai fatu pi , masi ma moa, moa ma le tarako, na gaosia ma aumai mai Saina, puaa, moa, ma isi mea taua. na le mafai ona faia. "
Na faateia i latou, sa latou fiafia i le aafiaga:
"O le taumafataga sa le na o se tala, ae sa lelei, ma e ufiufi le pito i luga o le pili e na o le onosefulu-tolu sene!"
E leʻi leva ae faia e le faitau afe o tagata e le o Saina se malaga i Mott Street e 'ai ai le sua.
Sa faʻapena foi e le au faʻafoe a Saina ona faʻatautaia meaʻai i fafo atu o Chinatown, i le fafagaina o meaai e fetaui lelei ma le tofo o le tele o tagata e le o ni Saina. O le suʻeina o le uʻamea na faʻavasegaina i se meaʻai o meaʻai faigofie e mafai ona iloa lelei e kuka i fatu pi, aniani, seleni, ma pupu . I le 1920, na salalau le ipu i le Iunaite Setete, ma avea ma taʻutaʻua e pei o ni vevela vevela ma apu pai.
Ae ui i lea, o tala na salalauina e faapea, o le fasi pepa e le o se Saina sili lava. O tafola na faasalalauina na faʻamaonia e le falemai o San Francisco Saina e kuka ai meaʻai na aumai mai otaota. O le "au atamamai" o ē na toe faamatalaina nei tala, e masani lava o faifeau Siamani poʻo tamaiti aʻoga na le foliga mai o nei tagata fai fanua o Toisana sa foliga mai o "Chinese".
Saina-Amerika meaʻai na amata i le 1950, o le vaitau o "tasi mai le laina A ma le lua mai le laina B" aiga o aiga. O le suʻeina o le meaʻai e le taugofie, masani lelei le faʻamafanafana. Sa vaivai foi. Sa sauni e leoleo le susuga mo le umi na latou le toe popole i taunuuga. Saina lemu le falemaʻi Amerika-Amerika i pusa o pizza ma meaʻai faʻatau meaai vave. I totonu o taulaga tele, o meaʻai e sili ona fiafia i falemaʻi Saina fou o loʻo tuʻuina atu Peking duck poʻo ipu mu a Sichuan . Ma i le 1972 na malaga atu ai Peresitene Nixon i Beijing, ma na filifili tagata Amerika latou te mananao e tofo i le "mea moni" meaai a Saina. "O le mea moni" na tipi le suey o se mea o le taimi ua tuanai.
I aso nei, o ipu pei o le Kung Pao ma le moa ma le broccoli (e pei lava o le "moni" e pei o le moa) e taitaia le falemaʻi falemaʻi Saina. E toetoe lava a oti i le vaudeville, ma e sili atu nai lo le toe faʻafouina. Ae afai e te alu ifo i Chinatown, saili se meaʻai Toishanese, ma talitonu ia te oe e te manao i le faʻa-Saina-shap sui, o le a e iloa e mafai ona avea ma sefo o le nifo.