O Goya, o se meaola vevela po o se pulu, o se meaʻai lauiloa i Peretania, ae atonu o le a sili atu ona e iloa: karavella, karela, kugua, ipu oona, meloniki, korola, caraille, cerasee poo kudret nar. O lenei fualaau aina suamalie e fiafia i le Near Near, Aferika, Asia, South East Asia, Caribbean ma Amerika i Saute. O lea e tatau ai ona e mauaina i le tele o faʻatau faleoloa meaʻai faʻapitoa i se vaega fou o fualaʻau. E faʻaaoga foi Goya i togafitiga Ayurvedic masani ma e mafai foi ona maua i nisi taimi i faleoloa maloloina.
E masani ona kuka i le taumafanafana i Iapani ona o le goya, o loʻo fai mai e taia le vevela, faatasi ai ma isi togafitiga faafomai ma le soifua maloloina.
Chanpuru o se faʻapitoa o le itumalo o Okinawa i Iapani ma o se ipu faʻamafanafana e faia i le lanu lanumoana, goya, soga, puaa, ma le fuamoa. Chanpu o lona uiga o le fefiloi. O le mea e ofo ai, o le upu e sau mai le upu Indonesian word campu r , o lona uiga foi o le "fefiloi". I le faaopoopo atu i le goya lava ia, o lenei fua e aofia ai le tofu ma le puaa o ona mea autu. E mafai foi ona e faaopoopo isi fualaau faisua o lau filifiliga, e pei o karoti, piʻamea lanumeamata, ma tupuga pi e faatoa taʻu mai ai ni nai mea.
O Goya o se mea manaia, malie ma le oona, ae afai e te le lelei i le tofo oona e mafai ona e soona inu i totonu o le vai vevela mo le 30 sekone ao leʻi faʻafefe. E mafai foʻi ona fesoasoani se paʻu o le sipuni anufe e faʻafefe ai le tofo oona.
O se suʻesuʻega vave i luga o le initaneti e uiga i le melonini oona o loʻo faʻaalia ai lona aoga faʻaaogaina i vailaau faafomaʻi, mai le togafitia o faʻamaʻi pipisi i faʻalavelave faʻaogaina ma e oʻo lava i le maʻisuka 2 ma le kanesa. E mautinoa lava o le 'ai i lenei fualaau matagofie mai se talavou laitiiti e tatau ona puipuia e puipuia ai se tasi mai le oʻo ai i nei taimi o maʻi tigaina e amata ai.
Motugaafa: Taumafai e faaopoopo sau sau misoyaki i le Goya Chanpuru. O le auala lenei e fai ai le sauuga: 2 tbsp. miso, 2 tbsp. toe, 1/2 tbsp. suka ma le 1 tsp. soya soya.
Mea e te Manaomia
- 1 goya (gourd)
- 1 poloka nili vavae (faʻafefe)
- 1/4 lb. fasi meaʻai nutilima (tipiina i fasi pusi)
- 2 fuamoa (sasaina)
- 2 tsp. soya soya
- 2 tsp. toe faʻafoʻi
- Tasi le masima (pe tofo)
- Tasi pepa (pe tofo)
- Suauu suauu mo le faʻavelaina
Auala e Fai Ai
- Oti le goya i le afa le umi.
- Aveese fatu ma se sipuni.
- Faʻasinisi le goya ma tuʻu ni fasi sieya i se pesini.
- Fafasi sina masima i luga oi latou. Tuu i latou e nonofo mo le tusa ma le 10 minute.
- Fufulu fasi goya ma faʻafefe lelei.
- Fafati i latou e aveese le tele o vai.
- Sulu e tusa ma le 1 Tbsp. o le suauu manogi i totonu o se laulau tele.
- Fuga falaoa ma le vaitau ma le masima ma le pepa.
- Faaopopo fasi goya ma kuka seia faamaluluina.
- Fai i totonu o ni fasipepa lapoa ma faʻaopopo i le pito.
- Faʻaliliu faʻamafanafana i le puaa ma le goya. Taimi faʻatasi.
- Liligi fufulu fuamoa i luga ma faʻanatinati vave. Vaʻavaʻai ma sau soya.
- Taofi le vevela.
- Faʻatonu le tofo ma le masima.