O se meaʻai masani e liliu ai le lanu samasama
Achiote o se mea manogi e faʻaaoga i le tele o ituaiga o meaai i le lalolagi atoa. E masani ona faʻaaoga e tuʻuina atu se lanu samasama i se ipu, e iai foi se meaʻai manaia. E tusa lava pe o fatuga atoa po o se mea suamalie o le eleele, o le fasi pepa pe o le gaosia o le suauʻu , o le a masani ona e mauaina lenei mea e masani ona e masani ai i le suʻeina o meaai Mekisiko po o Caribbean.
O le a le Akiote?
Achiote ma le annatto e faʻaaogaina le fesuiaʻi. O igoa sili ona taatele mo se oloa na maua mai fatu o le vao o le Bixa orellana Evergreen.
A maeʻa ona faʻaleleia i totonu o le vai, o le pulupulu o loʻo siomia ai fatu e faia i keke mo le toe gaosia o mea inu. O fatu e mamago ma faʻaaogaina atoa pe faʻauluina e avea o se mea manogi.
O lenei mea manogi e tele igoa i itu eseese o le lalolagi:
- Achiote e faʻaaogaina i Mekisiko ma le Aztec gagana a Nahuatl, faʻapea foʻi ma gagana faʻa-Sipaniolo o le Caribbean.
- O Annato e taatele i nisi o motu Caribbean ma i eria o Amerika i Saute.
- Roucou e faʻaaoga soo i Trinidad ma Tobago, Martinique, ma Guadalupe.
- Achuete e masani ona faʻaaogaina i Filipaina.
- Urucul O le igoa o le mea manogi i totonu o Tupi-Gurani Indians o le Amazon.
Achiote e masani lava i nofoaga o loʻo nonofo i Amerika, e aofia ai le Caribbean ma Mekisiko. O le Sipaniolo na aumaia le tamai laau mai Amerika i Asia i Saute i le 1600, lea o loʻo avea nei ma mea e masani ai meaai. E maua foi i Initia ma Aferika i Sisifo.
Faʻaaoga masani mo Achiote
O Annatto sa i ai pea ma o loʻo faʻaaoga pea e pei o se mea manogi, meaʻai lanu, ma le vali pisinisi.
O loʻo i ai foʻi ona togafitiga. O tagata Kipaniolo sa faʻapipiʻi meaʻai i a latou ipu mo meaʻai ma le lanu ao leʻi oʻo mai Europa. Latou te faʻaaoga foi i mea teuteu, e pei o se ie vali, vali o le tino, puipui o le la, meaola iniseti, ma vailaʻau.
Fai mai nisi o le au tusitala talafaasolopito o le faaupuga "paʻu mumu" e sau mai le faaaogaina o le uila e pei o le vali o le tino aua o se vali masani lea e liua ai le paʻu i se lanu mumu.
E le gata i lea, e talitonuina e faaopoopo atu e le au Aztecs ia fatu i se sukalati e faaleleia atili ai lona lanu.
Laʻau Faʻaaogaina
Faʻatau, e faʻaaogaina le 'achiote e faʻaopopo le lanu samasama i le chorizo , pata ma le margarine, sisi, ma le ulaula. I luga o motu Sipaniolo tagata Caripani, e faʻaaogaina e fai ai le araisa samasama ma o nisi taimi e faaopoopo i le sofrito . I le Farani Caribbean, e faʻaaogaina e fai ai se iʻa po o se meaʻai puaa ma fualaʻau ma le lime ua lauiloa o le pala.
Achiote paʻu e faʻafefiloi ma isi mea manogi ma gaʻo e mafai ona liua i se paʻu paʻu e faʻamalu ai ma avatu ai se mea manogi mumu i meaʻai, iʻa, ma moa. O se oloa lauiloa e faia i le eleele o le sosola, o loʻo maua i nai pepa laupepa ma sauni e faʻaaoga i lau fua. O le tele o ituaiga taʻavale e aofia ai MSG, ae e le o Badia.
Achiote fatu o loʻo ufiufi i le suāuu kuka e gaosia ai le suauʻu povi po o le paluga mo le achiotina , faʻamalosia i latou i lanu ma meaʻai. Faʻasusu i totonu poʻo le kuka i le suauʻu po o le lardi faaopoopo atu le lanu i le araisa, paella , aano o manufasi, supa, stew, iʻa, ma nisi ipu suamalie.
Taste ma Aroma
A faʻaaogaina i ni nai vaega laiti, e pei lava o se meaʻai lanu meaai, e leai se mea e fiafia ai le annatto. Ae peitaʻi, pe a faʻaaogaina i le tele o mea e faʻaopoopo i ai meaʻai, e maua ai se mea suamalie, suamalie paʻu ma se faʻataʻitaʻiga o le oona.
O fatu akiote e tuʻuina atu sina manogi fugalaau poʻo le manogi manogi.
Faʻatau ma teuina
Ua faʻatau le Annatto i ni auala se tele: eleele, pei o fatu, pei o se faapipii, pe tuu i totonu o le suāuu kuka poʻo le paila. Vaavaai i totonu o le meaʻai po o le ituaiga o mea taumafa a tagata o lau faʻatau. O le faʻapipiʻiina o loʻo aofia ai fagu, taga, poʻo piliki-faʻamalologa piliki.
E masani ona fefiloi le eleele poʻo le paʻu o le achiote ma isi meaʻai, mea manogi, ma e oʻo lava i le maso. Ia mautinoa e faitau le faʻamatalaga pe afai o iai sau meaʻai e maua ai meaai.
Faʻatau lanu lanumumu mumu lanu moli ma aloese mai fatu vevela pe lanu enaena pe a latou pasia lo latou tulaga muamua. O nei mea ua matua ma ua leiloloa lo latou tofo.
O fatu ma fatuga o le eleele o le a taofia mo se taimi umi. Faatasi ai ma le teu lelei, e mafai ona manuia le tamaʻi mamoe mo le tolu tausaga. Teuina i totonu o se atigipusa tioata tioata ma se kapeneta pouliuli mai le malamalama. Achiote suauu po o le achiotina o le a taofia ni nai masina pe a teuina i totonu o se ipu fagu i totonu o le pusaaisa.