Panela - Chancaca - Papellon - Rapadura - Piloncillo - Tapa de Dulce
O le sugarcane o le tele o fualaau aina a le lalolagi. E tupu i totonu o le vailaʻau faʻasalalau ma eleele faʻapitoa o le lalolagi, ma o lona seleselega e maua ai le 80% o le suka o le lalolagi. I totonu o le Iunaite Setete, o le tele o gaioiga o loʻo maua ai le suka e faʻamamaina, ae i Amerika Latina e le faʻamaoniaina le gaʻo cane lautele e maua (ma sili atu le taugata nai lo le suka faʻamamaina).
O le suka suka o loʻo i totonu o le aiga o le mutia, ma o ona aʻa tele o loʻo i ai se vai suamalie e mafai ona maua mai ma faʻapipiʻi i lalo i se faiga faʻaletino laiti.
O le vai mai le masa ma masini uamea ua uma ona kukaina seia oo ina avea ma se sipuni mafiafia, lea ua sasaaina i totonu o ni elemene. O le suka e faʻamalamalama pe a susulu ma liua i se pa, mafiafia, poloka (po o le kesi, e faalagolago lava i le foliga o le moa) o tioata ua gaosia o le suka tiolasses. O toega o suauu suka e masani ona faʻaaogaina e fafieina ai afi o loʻo faʻapipiʻi le siva. (Mataʻituina se vitio manaia o loʻo faʻaalia ai le faagasologa atoa mai le seleseleina o le suka i le le fesuiaʻiina o oloa gaosia i totonu o Colombia - faatasi ai ma tamaiti ma asini o loʻo fesoasoani i fafo - iinei).
O le oloa gaosi e eseese igoa i vaega eseese o Amerika i Saute. O Panela atonu o le igoa e sili ona lauiloa i le lalolagi mo le "sua suamalie faʻamalolo". I totonu o Andes, ua lauiloa o chancaca , ma o se elemene taua i le tele o ipu, e pei o le siva manogi mo folokiniko o loʻo taʻua picarones .
I Pasila, ua taʻua le meaola o rapadura. I Venesuela ua lauiloa o le papelón , ma i Mekisiko o le palonlo.
O Panela ei ai lona tamaoaiga, atoatoa lona tofo tino, e foliga tutusa ma le mea e faʻaaogaina, ae o sina mea itiiti. ( Molasses e sau foi mai le suka - o se oloa e sili atu ona faʻaogaina e maua pe a maua mai ni tioata ua faamamaina mai le vai oona - o le mea lea e tumau ai pea le tofo masila ma le suka e leai se laina).
O tioata suka i panela e suamalie i lou laulaufaiva, e pei lava o le suauu suka . E mafai ona e faʻafefeteina le panila i sina vai e fai ai le siva, poʻo le faʻafefeina ma faʻaaoga e pei o le suka suka. E suamalie e pei o se mea suamalie mo kofe ma lauti, ma sili ona lelei i falaoa (pei o nei taʻaloga malie Venezuelan e taʻua o golfeados ) ma suamalie. O le suauu vailaau e le faʻamaina e manatu foi e aofia ai meaʻai aoga e leiloloa pe a gaosia i le suka faamamaina.
Tusia ma Panela ...
Siamani-style Sopaipillas
Chancaca-Glazed Salmon ma le Pineapple Salsa
E uiga i Mekisiko Piloncillo